De heer De Lange (OSF): Voorzitter. Voor een nieuwkomer in de Eerste Kamer, die voor het eerst aan de algemene beschouwingen deelneemt, is het verstandig om zich te beperken. Dat zal ik ook doen, maar ik wil toch op één punt mijn verbazing uitspreken. Met enige regelmaat mogen we in dit huis getuigen zijn van toneelspel van bepaalde afgevaardigden. Nu kan het geen kwaad om, gezien de schrikbarende kortingen op het cultuurbeleid, iets van podiumkunst terug te vinden in de Eerste Kamer. Dus met een zekere regelmaat zijn we getuige van situaties waarbij de geachte SGP-afgevaardigde kritische geluiden laat horen, maar op het moment suprême de pirouette maakt die nodig is om een regeringsvoorstel aan een meerderheid te helpen. Nu is politieke samenwerking nuttig en dikwijls zelfs nodig, dus tegen het maken van afspraken bestaat geen principieel bezwaar. Echter, er is er toch een ongeschreven regel die zegt dat de kiezer van de inhoud van die afspraken op de hoogte moet zijn.
Nog maar twee weken geleden beweerde de SGP afgevaardigde dat hij was benaderd om een afspraak te maken, terwijl de verantwoordelijke minister dit ontkende. Beide actoren, ik zou bijna zeggen "acteurs", behoren tot het volksdeel dat leugentjes sterk veroordeelt, zelfs als ze om bestwil zijn. Daarom mijn vraag aan de minister president: zijn er tussen het kabinet en de SGP afspraken gemaakt, en zo ja welke? Nu de financieel-economische situatie van de Staat der Nederlanden. Dat Griekenland failliet is volgens elke definitie die daarvoor in omloop is, is volstrekt helder; misschien niet voor de Nederlandse en Europese politici, maar des te meer voor de financiële wereld. Die heeft allang besloten dat de boekwaarde van Griekse staatsobligaties in werkelijkheid gehalveerd kan worden. En speculerende banken, die wel de mooie hoge rentes op deze toxische producten willen innen, en rekenden op de steun van de belastingbetaler als ultiem vangnet, worden door de wat serieuzere banken allang niet meer geloofd.
Exit Dexia als zelfstandige bank. Exit de hoge kredietrating van België. Je hoeft echt geen helderziende te zijn om te beseffen dat dit pas het begin is. Het is duidelijk is dat de Europese politiek op uitermate bedroevende wijze heeft gefaald. Waar eerst de houdbaarheid van de euro een vanzelfsprekendheid was, wordt nu uitgebreid gespeculeerd over hoe en wanneer de eurozone uiteen zal vallen. Met een doortastend beleid had men een jaar of wat geleden nog met geringe kosten voor de belastingbetaler oplossingen kunnen bedenken, maar nu is dat stadium definitief voorbij. Nu is de burger definitief de dupe, tegen onaanvaardbare kosten. Nu het geloof in de Europese politiek, van de financiële wereld en de belastingbetalers in de lidstaten, tot een historisch dieptepunt geslonken is, wordt voorgesteld om een belangrijk deel van de nationale soevereiniteit over te dragen aan Europa. Of dat nu zou moeten via een supercommissaris, de Europese Commissie of de ECB, Joost mag het weten. Maar ook de bekende Joost heft bij navraag de armen ten hemel.
Intussen morren de burgers en hun weerzin tegen de politiek en Europa groeit met de dag. Frankrijk en Duitsland, die zich nu graag opstellen als redders van Europa, waren een aantal jaren geleden de eerste om budgettaire afspraken aan hun laars te lappen. Ook Nederland deed vrolijk mee. Je moet wel erg veel fantasie bezitten om erop te vertrouwen dat dezelfde landen die in belangrijke mate aan de crisis hebben bijgedragen, nu de gouden sleutel naar succes in handen hebben. Europa, mag het misschien een onsje minder zijn? Nu hebben de burgers in Nederland het momenteel ook niet zo makkelijk. Naast de enorme bezuinigingen die over hen worden uitgestort, worden de risico's van Europees wanbeleid ook nog eens op hun bord gelegd. Niemand die weet hoe groot die risico's werkelijk zijn, maar vaststaat dat het om zeer grote bedragen gaat.
Bovendien staan hun pensioenen op de tocht, op een wijze die niet eerder is voorgekomen. Maar beleidsmakers houden vol dat we het beste pensioenstelsel ter wereld hebben. Gepensioneerden zijn de echte slachtoffers van de huidige crisis. Hun situatie was al niet rooskleurig. De koopkracht van de AOW is decennialang achteruit gehold. Sowieso heeft twee derde van de gepensioneerden naast hun AOW een aanvullend pensioen van zo'n €650. Wie daarvan zijn Zwitserlevengevoel kan bekostigen, is een financieel genie. In de afgelopen jaren heeft de grote meerderheid van gepensioneerden in Nederland niet of nauwelijks indexatie ontvangen. De gevolgen van deze cumulatieve ellende zijn duidelijk. Mensen die een aantal jaren gepensioneerd zijn, hebben reeds nu een achterstand in koopkracht van zo'n 10% ten opzichte van mensen met een baan. In de komende jaren is indexatie vrijwel uitgesloten en korting op de nominale pensioenen voor miljoenen Nederlanders is zeer waarschijnlijk. De koopkracht verliezen zullen oplopen tot tientallen procenten, zoveel is zeker.
Hoewel over het eigendomsrecht van de pensioengelden geen debat zou hoeven te bestaan -- het gaat immers om uitgesteld loon -- wenst een kongsi van regeringspartijen en vakbonden nog steeds niet onder ogen te zien dat dit gevolgen voor de governance van de pensioenfondsen dient te hebben. De archaïsche verhoudingen, met name bij de bedrijfstak pensioenfondsen waaraan 80% van de Nederlanders verplicht deelneemt, zijn een schande in een land waar men de mondigheid van de burger hoog in het vaandel heeft. Helaas is de praktijk een andere. Platvloerse belangen van werkgevers en vakbonden hebben al decennialang prioriteit over invloed van ouderen en gepensioneerden op hun eigen financieel economische situatie.
Het wordt tijd voor een pensioenopstand. Hoe begaan is onze regering met de situatie van onze ouderen? De gedateerde leus "eigen volk eerst" wordt door mijn fractie niet in alle opzichten onderschreven. Maar de overtuiging bij veel ouderen dat we nu een politiek van "eigen volk laatst" ondergaan, zou te denken moeten geven. Diezelfde frustratie uit zich in heel andere vorm door middel van een groeiende Occupybeweging. Graag verneem ik van de minister-president hoe lang hij nog denkt de problemen af te kunnen wentelen op dat deel van de samenleving dat zich het minst verweren kan. Wanneer wordt Nederland weer een beschaafd land? Miljoenen mensen wachten op een antwoord.